داور خویش باش

روشنگری در اندیشه کانت و ارتباطش با روان‌شناسی اخلاقی
گفت‌وگوی مهرنامه با مصطفی ملکیان
داور خویش باش

من اجازه می‌دهم دیگران سخن بگویند اما اجازه نمی‌دهم دیگران داور سخن خود باشند. خودم را داور سخن دیگران قرار می‌‌دهم. بنابراین ما از افراط این طرف و افراط آن طرف باید پرهیز کنیم. افراط این طرف یعنی اینکه بگوییم ما تصمیم گرفته‌ایم، تصمیم به زبان عربی یعنی خود را کر کردن.

اصم در عربی یعنی کر. تصمیم یعنی خود را کر کردن. ما خودمان را کر می‌کنیم و اجازه نمی‌دهیم هیچ سخنی از دیگری به پرده گوش ما بخورد. این معنایش یعنی تو می‌خواهی تمام گاری‌ها را از نو اختراع کنی. این درست نیست. تو گاری دیگران را بگیر، بعد به اندازه توانت اگر عیب و نقصی دارد برطرف کن. همین طور این گاری را به نسل بعدی بسپار. نسل‌های بعدی هم همین کار را می‌کنند تا این گاری بی‌عیب و نقص‌تر شود. خود کانت هم همین کار را کرده است. یعنی آنچه که دیگران گفته‌اند را گرفته. اما آن طرف افراط هم این است که دیگران سخن بگویند و اعتبار سخن خودشان را هم خودشان تعیین کنند که اگر اینطور شد هر کس سخن خود را معتبر و صادق می‌داند. راه وسط این است که سخن دیگران بشنوم اما ملاک اعتبارش را از خودم می‌گیرم. این معنای گفتار کانت است. آن وقت معنایش این است که من داوری در باب نظر دیگران را از خودم می‌خواهم. من معتقدم پیام کانت این است.

واحد مطالعات و پژوهش های فرهنگی و هنری تله چن

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی: