گربه شرودینگر

تله چن به نقل از عرفان کسرایی:

اروین شرودینگر Erwin Schrödinger فیزیکدان مشهور اتریشی؛ یکی از پایه گذاران مکانیک کوانتومی و برنده جایزه نوبل در سال ۱۹۳۳؛ شهرت خود در بین عموم را بیش از هر چیز به معمای گربه شرودینگر مدیون است. موضوع گربه شرودینگر دستمایه طنز های علمی بوده و کارتون ها و کاریکاتورها و شوخی های بسیار درباره گربه شرودینگر وجود دارد. اما شرودینگر به موازات نقش غیرقابل انکار خود در توسعه قرن بیستم، به گوشه های دیگری نیز سرک کشیده است. او مثل بسیاری از اندیشمندان در برابر پرسش های فلسفی یا تاثیر حوزه تخصصی خود در سایر رشته های علمی بی تفاوت نبوده و هم به روشی کاملا فیلسوفانه می اندیشیده و هم تلاش می کرده در بحث ها و نقادی های علمی جامعه مشارکت کند. یکی از مهمترین حوزه های تاثیر فکری اروین شرودینگر نه در فیزیک بلکه در مولکولی است! شاید در نگاه اول این سخن عجیب به نظر برسد اما واقعیت این است که شرودینگر نقش مهمی در توسعه شاخه های نوین داشته است.

گربه شرودینگر

از نظر تاریخی این پرسش که ماهیت زندگی چیست به قرن ۱۷ میلادی و به آثار فیلسوف فرانسوی رنه دکارت René Descartes باز می گردد. البته دانشمندان و فلاسفه قرن ۱۷ هیچ اطلاعی از مفهوم و به معنای امروزی آن نداشتند. مفهوم تازه در سال ۱۹۰۵ توسط ویلیام بتسون William Bateson گیاه شناس انگلیسی و مفهوم ژن نیز در سال ۱۹۰۹ میلادی توسط ویلهلم جوهانسون Wilhelm Johannsen زیست شناس دانمارکی ابداع شد. شرودینگر در کتاب مشهور خود با عنوان ٬زندگی چیست؟٬ که بر مبنای مجموعه سخنرانی های وی در دوبلین Dublin’s Trinity College ایراد شده بود پایه گذار درک جدید از مفاهیم زیست شناسی شد. او در این مجموعه سخنرانی که با حضور ۴۰۰ شنونده برگزار می شد به تبیین و تفسیر ماهیت حیات از دیدگاه فیزیکی پرداخت و تلاش نمود پاسخی برای این پرسش پیدا کند که تفاوت زنده و غیر زنده چیست. او می خواست بداند از دیدگاه فیزیکی در موجود زنده چه چیزی هست که مثلا در یک سنگ نیست.
پرسش های طرح شده توسط شرودینگر اثر عمیقی بر زیست شناسان گذاشت و برای مثال واتسون Watson و کریک Crick کاشفان ساختار دی ان ای DNA به وضوح به تاثیرپذیری خود از شرودینگر اشاره کرده اند. کریک در نامه ای مورخ ۱۲ آگوست ۱۹۵۳ خطاب به اروین شرودینگر می نویسد:

من و واتسون یکبار راجع به این بحث می کردیم که اساسا ما چه طور قدم در حیطه زیست شناسی مولکولی گذاشتیم. هر دوی ما به این نتیجه رسیدیم که تحت تاثیر کتاب شما یعنی (زندگی چیست؟) بوده ایم.

موریس ویلکینز Maurice Wilkins که بعدها بابت توضیح ساختار DNA جایزه نوبل گرفت می نویسد: من با مطالعه اثر شرودینگر ترغیب شدم روی این پرسش که زندگی چیست کار و فکر کنم. شرودینگر برای توضیح آنچه در زیست شناسی اتفاق می افتد زبان فیزیک را برگزیده بود و مساله ژنتیک را از دیدگاه یک فیزیکدان توضیح می داد. این دقیقا همان چیزی بود که من می خواستم.

منبع: مجله دانستنیها

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی: