گفتگو به‌ مثابه‌ شیوه‌ی زیست

تله چن به نقل از محمدمهدی مجاهدی:

گفتگو به‌ مثابه‌ شیوه‌ی زیست

مغالطه‌ی چارچوب‌گرایی و تمرکز بر مبانی: آیا برای این که گفتگویی نقادانه شکل بگیرد، باید مبانی یا چارچوب‌های فکری یا فرهنگی طرف‌های گفتگو با یک‌دیگر مشترک باشد، یا با هم هم‌پوشانی‌هایی وسیع داشته باشد؟ کسانی که به این پرسش پاسخ مثبت می‌دهند، متأسفانه گرفتار یکی از رایج‌ترین سوءتفاهم‌های خطرناک درباره‌ی گفتگو شده اند: «اسطوره‌ی چارچوب.»

اسطوره‌ی چارچوب یعنی این خطای بزرگ که کسی گمان کند گفتگویی نقادانه، آموزنده، و حل‌مسأله‌ای فقط زمانی می‌تواند دربگیرد که دو سوی گفتگو در مبانی، یا همان چارچوب‌ھای فکری، فرھنگی، طبقاتی، و/یا غیر این‌ھا با ھم تا حدود زیادی مشترک باشند. کارل پاپر، یکی از برجسته‌ترین خردگرایان نقاد، این خطا را در نقد نسبی‌گرایی معرفتی برجسته کرد و آن را «اسطوره‌ی چارچوب» نامید. چارچوب‌گرایی برخلاف ظاهر آشنا و موجه و اهلی و بی‌خطر و حتی عالمانه‌اش، یکی از مبتذل‌ترین و رایج‌ترین و در عین حال، غیرسازترین و غیرسوزترین مغالطاتی است، که خشونت‌ورزی و تخریب حیات جمعی بشری را با ناممکن دانستن گفتگو میان کسانی که با هم مخالفت‌هایی وسیع یا مبنایی دارند، آغاز می‌کند، و اگر در زمینه‌ای مناسب برای اعمال خشونت قرار بگیرد (زمینه‌ای که متأسفانه این روزها به‌وفور یافت می‌شود)، به‌آسانی تا مرزهای حذف فیزیکی پیش می‌رود.

منبع: وبسایت فرهنگی صدانت

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی: